موزه آب یزد

0
1509

موزه آب یزد در مرکز شهر یزد و نردیکی میدان امیر چخماق واقع شده است.

موزه آب شهر یزد واقع در استان یزد یکی از دیدنی ترین موزه های این شهر است که به دلیل نزدیکی آن به میدان امیر چخماق مورد توجه گردشگران زیادی قرار گرفته است.

موزه آب یزد هم زمان با برگزاری نخستین همایش بین المللی قنات در اردبیهشت ماه سال ۱۳۷۹ هجری شمسی در شهر یزد افتتاح شد. این موزه محل مناسبی برای شناخت آثار و ابنیه تاریخی مربوط به آب است. این موزه در شمال میدان امیر چقماق شهر یزد قرار دارد. در این موزه لوازم مختلف حفر قنات، ابراز و ادوات اندازه گیری حجم آب، وسایل تامین روشنایی در قنات، اسناد و مدارک خرید و فروش آب و وقف نامه های قدیمی، کتابچه میراب ها و اسناد توزیع آب، ظروف نگهداری و حمل آب و بسیاری لوازم و اشیاء ارزشمند دیگر نگهداری می شود. این موزه در خانه تاریخی کلاهدوز ها برپا شده است.

خانه کلاهدوزها که در زمینی به مساحت ۷۲۰ مترمربع و به درخواست حاج سید علی‌ اکبر کلاهدوز (یکی از بازرگانان عصر قاجاریه) در سال ۱۲۶۶ هجری قمری بنا شده، یک هنر معماری شگفت‌ آور است که از ۵ اشکوب (طبقه) تشکیل یافته است. از سطح اول یا پایین‌ ترین طبقه این خانه، انشعاب دو کاریز رحیم‌ آباد و زارچ می‌گذرد که در حال حاضر یکی از این دو قنات همچنان فعال می‌ باشد. فضای سطح دوم که در عمق ۱۰ متری زمین قرار دارد، به شکل هشت ضلعی است که به دلیل برخورداری از دمای ثابت و فضای مطلوب، محل مناسبی برای نگهداری و ذخیره نمودن خوراکی‌ ها بوده است. در این قسمت حوضی قرار دارد که با عبور آب قنات از آن، هوای آن همیشه خنک و مطبوع است. سطح سوم که همان زیرزمین خانه به شمار می‌رود، دارای اتاق و دالان‌ های متعدد می‌ باشد که در روزهای گرم تابستان محل سکونت اهالی خانه بوده است. سطح چهارم که طبقه همکف می‌ باشد، از بخش‌ های مختلفی همچون اتاق‌ های پنج دری، تالار، اتاق ارسی، آشپزخانه و محل زندگی خدمه خانه تشکیل یافته است. طبقه پنجم، پشت بام خانه است. در این طبقه چاه‌ خانه‌ ای وجود داشته که با استفاده از چرخ چاه، از چاه‌ های معروف چهل گز، آب برداشت و آب‌ انبار را که در طبقه همکف قرار داشت پر کرده و برای آشامیدن و نظافت استفاده می‌ کردند.

موزه آب یزد در حال حاضر یکی از بی‌ نظیر ترین موزه‌ های آب در دنیا می‌ باشد.

آدرس: یزد، تقاطع خیابان های امام و قیام

ساعات بازدید:همه روزه صبح و عصر به جز تعطیلات رسمی

                                                                      موزه آب یزد عکس از اینترنت

 آیا می دانید نخستین ساعت آبی دنیا با قدمت ۷۰۰ ساله در موزه آب یزد نگهداری می شود؟!. این ساعت به دوره سید رکن الدین باز می گردد. 

موزه آب یزد

موزه آب، خانه کلاهدوزها

 هنگامی که رو به سوی خیابان قیام حرکت می کنیم از درب کوچک موزه آب وارد می شویم. ساختمان این بنا یکی از خانه های منحصر به فرد دوره قاجاری به نام خانه کلاهدوزها، بوده است. 
 ساخت این بنای ۷۲۰ متر مربعی، به دستور حاج سید علی اکبر کلاهدوز (تاجر مشهور و بلند آوازه آن زمان) در سال ۱۲۶۶ هجری شمسی (۱۸۸۷) آغاز و در سال ۱۲۶۹ هجری شمسی (۱۸۹۰) به پایان رسید. هم اکنون این خانه زیبا، تبدیل به موزه آب شده و توسط شرکت آب منطقه ای مدیریت می شود.

موزه آب یزد

 بد نیست بدانید همراه با آقای کلاهدوز و همسرشان، دختر، دوپسر و عروس هایشان و نیز دو خانواده از خدمتکارانشان روزی در این خانه زندگی می کردند.   
 زمانی دو قنات رحیم آباد و زارچ از این خانه عبور می کردند که قنات زارچ همچنان در زیر این خانه در جریان است. 

معماری موزه آب یزد

 ساختمان موزه آب دارای ۵ طبقه می باشد. پس از بازدید از بنای سنتی طبقه اول و گذر از چند پله به طبقه دوم خانه می رویم که در آنجا یک پایاب هشت ضلعی در عمق ۱۰ متری زمین قرار دارد و این قسمت به جهت دمای ثابت و فضای مطلوب، جای خوبی برای نگهداری مواد خوراکی بوده است. در میان این طبقه، حوضی قرار دارد که با گذر دائمی آب قنات همیشه خنک و مطبوع بوده است. 

موزه آب یزد

به سوی طبقه سوم، زیر زمین خانه گام بر می داریم. از دالان ها و اتاق های متعدد این طبقه عبور می کنیم. زمانی این قسمت خانه در روزهای گرم و خشک تابستان محلی برای سکونت اهالی این خانه بوده ولی امروزه بخش اصلی موزه آب یعنی سیر تکامل تأمین آب در یزد همچون لوازم مختلف حفر قنوات، ابزار و ادوات اندازه‌ گیری حجم آب، وسایل تأمین روشنایی در قنات، اسناد و مدارک خرید و فروش آب و وقف‌ نامه‌های قدیمی، کتابچه میراب ها و اسناد توزیع آب، ظروف نگهداری و حمل آب و بسیاری لوازم و اشیاء ارزشمند دیگر می باشد.  

موزه آب یزد

 به طبقه چهارم، همان طبقه همکف خانه، همان طبقه ای که از درب ورودی موزه وارد آن می شویم، می رویم. اتاق‎های پنج دری، تالار، اتاق ارسی، آشپزخانه و محل زندگی خدمت‎کاران خانه را می توانیم  یکی یکی بازدید کنیم. نقوش گچ کاری کم نظیر این خانه را که به نقوش گیاهی شهرت دارند و زمینه این گچ‌کاری ها سیمگل کمرنگ (کاهگل بسیار ظریف) می‌باشد را می توانید در این طبقه نظاره گر باشید.

موزه آب یزد

چرا مقنی ها لباس سفید می پوشند؟

شاید بد نباشد که در اینجا علت پوشیدن لباس سفید توسط مقنی های زحمت کش را بگوییم. دلیل اول دیدن همدیگر در درون چاه های  بزرگ و عظیمی که برای قنات حفر می کردند، بوده و دلیل دوم این لباس سفید حکم کفن را برای آنها داشته است. 

موزه آب یزد

تالار آیینه موزه آب یزد

تالار آیینه یکی از زیباترین بخش های خانه کلاهدوز هاست، ببینید و تحسین گر هنرمندان معمار آن دوره از تاریخ باشید. 
وارد اتاق اسناد می شویم، با دقت اسناد موجود را بررسی می کنیم. جالب است در برخی از اسناد مهریه زن را آب تعیین کرده اند و چرا که آب در کویر حکم طلا داشته است. در میان برخی اسناد نیز، مدارکی به چشم می خورد که در آن ها خیرین برای زنان بی سرپرست و یتیمان نیز سهم آب در نظر می گرفتند .

 

 

موزه آب یزد

فروش اینترنتی سوغات ارومیه

پشت بام موزه آب

موزه آب یزد
                                                                           عکس از سایت رادینا

طبقه پنجم خانه همان پشت بام خانه است. روزگاری دراین بخش از خانه، چاه خانه ای قرار داشته  و دو نفر مأمور بودند تا آب را از قنات رحیم آباد که از این خانه گذر می کرده، به بالا بکشند و به منبعی بریزند تا اعضای خانه در طبقه همکف بتوانند آب مصرفی خود را از اینجا تأمین کنند. این چنین هست که می گویند این خانه حدود ۱۵۰ سال پیش آب لوله کشی داشته است.

اشیاء تاریخی موزه آب

بد نیست بدانیم، با بالا و پایین رفتن ازاین طبقات در مجموع می توانیم شاهد بیش از ۲۰۰ شیء تاریخی از وسایل مرتبط با کندن کاریز گرفته تا اسناد و مدارک برخی از قنات‎های اصلی یزد باشیم. ابزاری که در این موزه است شامل کلنگ‎های ویژه کندن کاریز، چرخ ‎چاه، لباس مقنی، انواع شیر‎های برداشت آب از آب انبار‎ها، ظرف‎های سفالی وشیشه‎ای ویژه ترابری و نگهداری آب، یک رشته مشک سقایی، ماکت چگونگی گردش آب قنات‎ها، اسناد و مدارک و وقف نامه‎ها می‎باشد. 

 آیا می دانید نخستین ساعت آبی دنیا با قدمت ۷۰۰ ساله در موزه آب یزد نگهداری می شود؟!. این ساعت به دوره سید رکن الدین باز می گردد. 

موزه آب یزد
                                                                   عکس از سایت رادینا

منابع گردآوری:سایت شرکت گردشگری رادینا یزد،بیتوته و مپگرد

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید